da chegada das caravelas

25
Nov 15

Xanana Gusmão ohin dehan katak preparasaun ba inaugurasaun hosi karavela iha Lifau, Oekussi, sesta-feira agora, hodi komemora tinan 500 portugés-oan sira to’o iha Timor-Leste, besik remata ona.


 

"Ami to’o ona ninia rohan. Serbisu ne’e halo durante loron no kalan, iha loron 10 ikus ne’e, maibé ha’u hanoin ema ne’ebé iha ne’e, entusias los, atu hatudu buat di’ak”, tenik ministru Planeamentu no Investimentu Estratéjiku. Xanana Gusmão ko’alia lia hirak ne’e iha duni fatin ne’ebé harii karavela ho bronze, iha Vila Nova de Gaia no ne’ebé sei inaugural iha 27-novembru, bainhira komemora tinan 500 hosi portugés-oan sira to’o iha Timor-Leste.

 

Komemorasaun hosi tinan proklamasaun independénsia ba tinan haat nulu (40º), sei hala’o mos eventu paralela iha Oekussi no Dili, ne’ebé sei konta ho prezensa hosi prezidente Tribunál Konstitusionál, Joaquim de Sousa Ribeiro, nu’udar reprezentante Portugal nian.

 

Xanana Gusmão maka sei diriji selebrasaun iha Tasi Tolu, Dili, maibé iha semana hirak ikus ne’e nia fahe ninia tempu bá to’o Oekussi hodi halo preparasaun ikus ba komemorasaun ne’e.

 

 

 

"Ha’u fi’ar katak bainhira ema sira to’o iha ne’e sira sei dehan: serbisu ne’e furak tebes. Serbisu magnífiku ida ne’ebé hetan kolaborasaun hosi ema sira ne’ebé di’ak”, dehan element ida hosi Sentru Arkivu Audivizuál Max Stahl.

 

"Maski ladun komprende di’ak tanba lian. Maibé esforsu hosi serbisu ne’e furak tebes. No karik serbisu ne’e di’ak, halo ho hamnasa no ksolok, festa ne’e mos tenke sai ksolok liu tan", dehan.

 

Maski ladauk halo hotu obra bobot iha Lifau, maski nune’e ninia dezenvolvimentu la’o daudaun ba oin, desde Lusa halo reportajen durante vizita bá fatin refere iha 5-novembru, bainhira hahú harii karavela refere.

 

Ida ne’e hanesan karavel ho bronze tonalada 8,5, ne’ebé halo iha Oliveira do Douro, Vila Nova de Gaia, no ne’ebé hanesan element sentrál hosi monument foun ne’e.

 

Obra hosi autoria Fundição Lage, komisiasa hosi Ministériu Turismu no koloka iha parte sorin hosi padraun ne’ebé durante tinan barak, sai hanesan fatin ba portugés-oan sira ne’ebé to’o uluk iha Illa ne’e.

 

“Importante baa mi atu hanoin hikas kona-ba portugés-oan sira ne’ebé deskobre rai ne’e iha tinan 500 liu ba. Ami prepara-aan hodi selebra portugés-oan sira-ninia to’o ka prezensa, liu-liu padre katólika sira. Karik laiha deskobrimentu iha tempu ne’ebá, maka ami lahetene ami iha los ne’ebé”, dehan ministru Turismu, Francisco Kalbuadi ba Lusa.

 

Karavela ne’ebé akompaña hosi figura ualu ne’ebé mos bronze – navegadór, padre, porta-estandarte, mariñeiru na’in rua ho timor-oan na’in tolu – maka domina iha parte sentru hosi monument foun ne’ebé harii daudaun.

 

“Komponente ba obra hirak ne’e ho todan tonelada 10.Metade hosi karavela orijinál. Karavela de’it maka ho todan tonelada 8 ho balun, no totál besik tonalada 10. Ninia naruk metru 13, as metro 13 no luan besik metro 3,2”, tenik Fernando Lage, fundisaun nian ba Lusa.

 

"Iha ninia estrutura interiór ida no estrutura ida ne’ebé la’os bronze maka lilin”, dehan Lage, ne’ebé mai Timór hodi superviziona instalasaun karavela nian.

 

Iha deklarasaun ba Lusa, nia hanoin hikas kona-ba monumentu ne’e iha tempu uluk ne’ebé sei sai furak ba rejiaun ne’e.

 

SAPO TL ho Lusa

publika husi sapotl às 06:35

Novembru 2015
Dom
Seg
Ter
Kua
Kin
Ses
Sab

1
2
3
4
5
6
7

8
9
10
11
12
13
14

15
20
21

22



arkivu
tags

tags hotu-hotu

konaba ba ha'u
Peskiza
 
blogs SAPO